Web siteniz mobil uyumlu mu
internet ve telif hakları
Araştırma

Eser Koruma Ve İnternet

bilişim hukukuWeb içeriğinin büyük bir kısmını; Klipler, şarkılar, filmler, grafikler, resimler, oyunlar, şiirler, romanlar, bilimsel yazılar,ödev ve tezler ,fotoğraflar, araştırmalar, projeler, resimler, bilgisayar programları vb.. oluşturuyor. Ve Bizler bilgi paylaşımının çok daha kolay olduğu bir çağda yaşıyoruz.

İnternet üzerinde siz paylaşmasanız da, birileri size ait olan fikirsel ya da sanatsal ürünlerinizi, sizin izniniz olmadan da internette çoğaltabilir ve paylaşabilir. Bir çok ülkede bu konuda yasalar daha belirgin ve uygulanırken, maalesef ülkemizde internet ve bilişim hukuku yasalarının varlığına rağmen, uygulama konusunda aksaklıklar yaşanmaktadır. Bu anlamda diğer ülkelerdeki uygulamalar ülkemiz yargısına örnek teşkil etmektedir.

fikri haklarÖrneğin ; Amerika’da SEGA bilgisayar oyunlarının telif bedeli ödenmeden ve izinsiz bilgisayara indirilmesine olanak sağlayan bir ilanın web sitesinin ilan panosunda yer alması üzerine açılan bir davada mahkeme, durumu bilmesine rağmen engellemeyen ilan panosu operatörünü doğrudan olmamakla birlikte yine de sorumlu tutmuştur. Yine Playboy şirketi’nin hak sahibi olduğu fotoğrafların internetteki yayını üzerine gösterim haklarını ihlal den ilan operatörü sorumlu tutulmuştur.

Avustralya’da Federal Mahkeme; mp3sfree.net sitesinde izinsiz mp3 yayını üzerine, Universal Müzik tarafından açılan davada, bu siteye link veren ComPen adllı internet servis sağlayıcı şirket ve iki çalışanını telif hakkı ihlalinden dolayı sorumlu bulmuştur.

Bu örneklerde de gördüğümüz üzere, internet ortamındaki eser, veri tabanı ve diğer içeriklerin nasıl korunacağı önemlidir. Ülkemizde Bu aladna  Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’ndan ve 5651 nolu İNTERNET ORTAMINDA YAPILAN YAYINLARIN DÜZENLENMESİ VE BU YAYINLAR YOLUYLA İŞLENEN SUÇLARLA MÜCADELE EDİLMESİ HAKKINDA KANUN’undan yararlanılmaktadır.

Bu koruma iki alandadır. İlki tazminat ve yasaklama davaları, ikincisi ise ceza hükümleri doğrultusunda yapılan korumadır.

Fikir Ve Sanat Eserleri Kanunu’na Göre Web SAyfaları ve Bilgisayar Programları Birer Eserdir!

İzinsiz Bilgi paylaşımıİnternet ortamında sunulanlar; metin, resim, grafik, bilgisayar programı gibi her biri eser olan birçok unsurdan oluşmaktadır. Özellikle internet sayfalarının kaydedildiği bir bilgisayar programı olan kaynak kodlar Fikir ve Sanat
Eserleri Kanunu md. 2/1’ e göre, “her biçim altında ifade edilen bilgisayar programları ve bir sonraki aşamada program sonucunu doğurması koşuluyla bunların hazırlık tasarımları” olduğundan açıkça “eser” kabul edilmiştir. Fikir ve Sanat
Eserleri Kanunu 2. maddeye göre; eser oluşturulan içerik; ara yüze temel oluşturan düşünce ve ilkeleri de içine almak üzere bir bilgisayar programının herhangi bir öğesine temel oluşturan düşünce ve ilkelerden oluşuyorsa bu durumda eser
sayılmaz ve korumadan yararlanamaz. Bu arada Kanunda yapılan değişiklikle bilgisayar programı, arayüz ve araişlerlik tanımlanmıştır. Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’na göre “ilim ve edebiyat eseri” olarak sınıflandırılan bilgisayar programı; bir bilgisayar sisteminin özel bir işlem veya görev yapmasını sağlayacak bir şekilde düzene konulmuş bilgisayar emir dizgesini ve bu emir dizgesinin oluşum ve gelişimini sağlayacak hazırlık çalışmalarıdır. Arayüz; bilgisayarın donanım ve yazılım unsurları arasında karşılıklı etkilenme ve bağlantıyla oluşturan programbölümleridir. Araişlerlik; bilgisayar program bölümlerinin fonksiyonel olarak birlikte çalışması ve karşılıklı etkilenmesi ve alışverişi yapılan bilginin karşılıklı kullanım yeteneğidir.

içerik kopyalama WEB SAYFALARI DERLEME ESERLERDİR-

Birçok tür fikir ve sanat eserini aynı anda içinde barındıran web sayfasını işleme eserin bir türü olan derleme eser olarak da kabul edebiliriz. Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu 1/B maddesinin d bendinde “özgün eser üzerindeki haklar saklı
kalmak kaydıyla, .. muhtevası seçme ve düzenlemelerden oluşan ve bir düşünce yaratıcılığı sonucu olan eser” derleme eser olarak belirtilmiştir. İşte bu kapsama uyan web sayfaları da derleme eserdir. Bu açıdan web sayfası veya bütününde
web siteleri bir eser olduğundan bunun izinsiz olarak kısmen veya tamamen kullanılması da hukuka aykırı olur ve hukuki ve cezai yaptrımları gündeme getirir. Öte yandan internet web sayfası, sitesi ve içeriğinin eser sayılması hakkındaki bir diğer düzenleme de Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu m. 6/10 ve 11’de bulunmaktadır. Buradaki ifadeye göre; bir bilgisayar programının uyarlanması, düzenlenmesi veya herhangi bir değişim yapılması “işlenme eser” olarak kabul edilir
denmektedir. Ayrıca bu maddede “belli bir maksada göre ve hususi bir plan dahilinde verilerin ve materyallerin seçilip derlenmesi sonucu ortaya çıkan ve bir araç ile okunabilir veya diğer biçimdeki veri tabanları –içindeki tek tek veri ve materyal hariç-” yine işlenme eser sayılır ve korumadan yararlanır.

İnternet sitelerinin içeriğinde; Şiir, hikaye, makale, deneme, bilgisayar programları gibi ilim ve edebiyat eserleri, bediî niteliği bulunmayan teknik ve bilimsel çizimler,sözlü ya da sözsüz musiki eserleri, güzel sanat eserleri, bunların resimleri, hatta sinema eserlerinin kullanıldığını görmekteyiz. Bu bağımsız eserlerin internet ortamında korunması sorunu gündeme gelmektedir. Site ve içerikte kullanılan eserlerin, eser ve bağlantılı hak sahiplerinden yazılı izin veya lisans alınmadan kullanılması veya bunların işlenmesi yoluyla “işlenme”, “seçme ve toplama eser” veya “külliyat” şeklinde yahut başka biçimlerde bağımsız eserlerin yaratılması mutlaka eser sahiplerinin iznini gerektirmektedir.
Bu anlamda bir örnek davaya bakacak olursak; Ankara 5. Ticaret Mahkemesi’nin 1998/ 892 E. ve 2000/141 K. sayılı kararına göre, “Turkish Odyssey” adlı kitabın ve web sitesinin sahibi dava açarak, sitede yer alan kendi eseri “Turistik Türkiye Haritası”nı izinsiz olarak kopyalayan ve başkalarına e-posta şeklinde gönderen kişiden tazminat istemiştir. Yapılan yargılama sonucu harita eser olarak kabul edilmiş ve izinsiz olarak kopyalama ve başkalarına gönderme hukuka aykırı bulunmuş ve ilgili manevi tazminat ödemeye mahkûm edilmiştir (Ali Osman Özdemir, s. 79 v.d.)

bilişim hukuku cezalarıYargıtay Emsal kararları 

Yargıtay 11. H.D. 30.09.2004 tarih ve E. 2003/14384 K. 2004/9074 sayılı kararında; davacılara ait “Atatürk” adlı
belgesel CD-ROM nitelikli eserin izinsiz olarak davalılara ait internet web sayfalarında yayını karşısında Mahkeme, davalı tarafın Atatürk’ün tüm yaşam ve devrimlerinin alenileştiğini, kendi yayınlarının benzerlik göstermesinin doğal olup, iktibastan söz edilemeyeceğini, yayının eğitim ve tanıtım amaçlı olduğunu belirten savunmasını hukuka uygun bulmamış ve davalıyı maddi ve manevi tazminat ödemeye mahkûm eden yerel mahkeme kararını yalnız manevi tazminatın nedenlerini açıklamadıklarından bozmuştur.

**********

Yargıtay, “Logo” adlı muhasebe programlarının şifrelerini,eskiden orada çalışmakla elde ettiği bilgiler sonucu kırarak, pazarlayan kişinin eylemini Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu çoğaltma ve yayma hakkına aykırı bularak onu tazminat ödemekle yükümlü tutmuştur.

************

Yargıtay bir başka kararında davacının orijinal olarak hazırladığı “Esnaf Kefalet Ortak Takibi” adlı programı ufak değişikliklerle kopya eden ve pazarlayan davalının eylemi, davacının hazırladığı programları görmeden benzerini yapmanın teknik olarak imkânsız olduğundan bahisle haksız rekabet sebebiyle hukuka aykırı bulunmuş, davalı maddi tazminata mahkûm edilmiştir.

Yukarında yer alan örneklerden de göreceğiniz gibi ; Türk Hukuku Uygulamasına baktığımızda İnternet Hukuku konusundaki mahkeme kararlarının artık daha fazla istikrar kazandığını görmekteyiz. Önemli olan Hakkınızı doğru yollardan ve doğru şekilde aramaktır.

Bir Sonraki Yazıda Alan Adı (Domain Name) Koruması!

****************

 

Kaynakça : Bilişim Hukuku (Hazırlayanlar; prof.dr.B.Zeki Avşar/prof dr.Gürsel Öngören) (yayıncı Türkiye Bankalar Birliği)

 

 

 

 

Article written by Reyhan

Aklımda kırk tilki, kırkınında kuyruğu birbirine değmiyor. İstanbul'da büyüdüm. İstanbul'da yaşam her zaman karışıktır. Bu nedenle hep koşuşturma içerisinde olur insan. Çocukluğumda gazeteci olmak isterdim. Olmadı... Şimdi Blog yazıyorum. Hakkımda daha detaylı bilgiye ulaşmak isteyenler http://www.reyhanacikelli.com/ 'da yer alan kişisel sayfamı inceleyebilirler.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir


Web siteniz mobil uyumlu mu